Kiedy okno dachowe nie jest klapą oddymiającą?

Na wielu inwestycjach pojęcia „okno dachowe” i „klapa oddymiająca” są traktowane jak synonimy. W projekcie pojawia się zapis o oddymianiu grawitacyjnym, a na dachu ląduje zwykłe okno dachowe z napędem elektrycznym.  Problem w tym, że z punktu widzenia przepisów i norm to zdecydowanie za mało.

Nie każde okno dachowe, nawet takie z siłownikiem i zasilaniem awaryjnym, można uznać za klapę oddymiającą.

Klapa oddymiająca to wyrób normowy

Podstawowa różnica pomiędzy oknem dachowym a klapą oddymiającą wynika z tego, że klapa dymowa jest wyrobem budowlanym objętym normą PN-EN 12101-2. Norma ta określa wymagania dotyczące działania urządzenia w warunkach pożaru, a nie tylko jego funkcjonalności użytkowej.

Zwykłe okno dachowe projektowane jest z myślą o doświetleniu i wentylacji pomieszczeń. Klapa oddymiająca natomiast ma zadziałać w sytuacji kryzysowej – przy wysokiej temperaturze, pod obciążeniem śniegiem i wiatrem oraz w określonym czasie. Jeżeli okno nie zostało zaprojektowane i przebadane pod kątem tych warunków, nie spełnia definicji klapy oddymiającej, niezależnie od tego, jak dobrze działa na co dzień.

Brak certyfikacji według PN-EN 12101-2

Najczęstszym powodem, dla którego okno dachowe nie jest klapą oddymiającą, jest brak certyfikatu zgodności z normą PN-EN 12101-2. Certyfikacja dotyczy zawsze kompletnego wyrobu, a więc konkretnego okna wraz z przypisanym do niego mechanizmem otwierania.

Jeżeli producent oferuje okno dachowe, które nie posiada oznakowania CE w odniesieniu do normy 12101-2 oraz deklaracji właściwości użytkowych dla klapy dymowej, takie okno nie może być traktowane jako element systemu oddymiania. Sam fakt, że posiada napęd elektryczny lub może być podłączone do centrali, nie ma tu żadnego znaczenia.

Napęd to nie wszystko

Często spotykanym argumentem jest stwierdzenie, że skoro okno dachowe ma siłownik, to „technicznie działa jak klapa”. To kolejny mit. W klapach oddymiających siłownik jest integralną częścią wyrobu i jego parametry mają bezpośredni wpływ na skuteczność oddymiania.

W zwykłych oknach dachowych napęd projektowany jest do komfortowej obsługi użytkowej, a nie do pracy w warunkach pożaru. Nie musi zapewniać odpowiedniego kąta otwarcia, czasu zadziałania ani niezawodności w podwyższonej temperaturze. W efekcie okno może się otworzyć, ale nie w takim zakresie i nie w takim czasie, jaki został przyjęty w obliczeniach oddymiania.

Brak określonej powierzchni oddymiania

Kolejną istotną różnicą jest efektywna powierzchnia oddymiania Aa. Dla klap oddymiających wartość ta jest określana na podstawie badań i podawana w dokumentacji technicznej wyrobu. To na jej podstawie projektuje się cały system oddymiania.

W przypadku standardowych okien dachowych taka wartość najczęściej w ogóle nie istnieje. Projektant może przyjąć powierzchnię geometryczną okna, ale nie ma żadnej gwarancji, że rzeczywista zdolność odprowadzania dymu odpowiada założeniom. Z punktu widzenia normy jest to rozwiązanie nie do obrony.

Problem znaku CE i odpowiedzialności

Zgodnie z rozporządzeniem CPR znak CE odnosi się do konkretnego wyrobu budowlanego i jego deklarowanych właściwości. Okno dachowe oznakowane CE jako wyrób do doświetlania pomieszczeń nie staje się automatycznie klapą oddymiającą tylko dlatego, że zostało użyte w takim celu.

W praktyce oznacza to, że w przypadku zastosowania zwykłego okna dachowego jako elementu oddymiania odpowiedzialność za jego działanie spada na projektanta lub wykonawcę. Producent okna nie bierze odpowiedzialności za pracę wyrobu w funkcji, do której nie został on certyfikowany.

Kiedy okno dachowe może być klapą oddymiającą?

Warto podkreślić, że nie każde okno dachowe z definicji jest wykluczone. Jeżeli producent oferuje okno dachowe jako klapę oddymiającą, posiada ono certyfikat zgodności z PN-EN 12101-2, deklarację właściwości użytkowych oraz określoną efektywną powierzchnię oddymiania, wtedy taki wyrób spełnia wymagania normowe.

Kluczowe jest jednak to, że nie mówimy już o „zwykłym oknie”, lecz o certyfikowanym wyrobie przeznaczonym do oddymiania.

Podsumowanie

Okno dachowe nie jest klapą oddymiającą wtedy, gdy nie zostało zaprojektowane, przebadane i certyfikowane zgodnie z normą PN-EN 12101-2. Samo otwieranie się okna, obecność siłownika czy możliwość podłączenia do centrali nie wystarczają, aby uznać je za element systemu oddymiania. W ochronie przeciwpożarowej liczy się nie tylko to, że coś działa, ale przede wszystkim to, że działa zgodnie z normą i w warunkach pożaru.

Coś poszło nie tak przy ładowaniu produktów