Hydranty zewnętrzne to punkty poboru wody do celów przeciwpożarowych, z których straż pożarna zasila swoje pojazdy i sprzęt podczas akcji gaśniczej. To one decydują o tym, czy w razie pożaru budynku strażacy będą mieli skąd czerpać wodę – a ich sprawność bywa sprawdzana dopiero w chwili, gdy jest naprawdę potrzebna. Wokół hydrantów zewnętrznych narasta jednak sporo niejasności: czym różni się hydrant nadziemny od podziemnego, jaką wydajność musi zapewnić i, przede wszystkim, kto właściwie odpowiada za jego stan techniczny. W tym artykule wyjaśniamy, do czego służą hydranty zewnętrzne, jakie wymagania stawiają im przepisy, kto ponosi odpowiedzialność za ich utrzymanie oraz jak wyglądają obowiązkowe przeglądy i badania wydajności.
- Czym są hydranty zewnętrzne i do czego służą?
- Hydrant nadziemny a podziemny – różnice
- Wymagania: rozmieszczenie i wydajność
- Kto odpowiada za hydranty zewnętrzne?
- Przeglądy i badanie wydajności hydrantów
- Najczęstsze usterki i problemy eksploatacyjne
- Utrzymanie hydrantów w sprawności
- Najczęściej zadawane pytania
Czym są hydranty zewnętrzne i do czego służą?
Hydrant zewnętrzny to urządzenie zainstalowane na sieci wodociągowej, które umożliwia pobór wody do gaszenia pożaru poza budynkiem – głównie na potrzeby jednostek straży pożarnej. W odróżnieniu od hydrantu wewnętrznego, obsługiwanego wężem przez osoby znajdujące się w budynku, hydrant zewnętrzny służy zawodowym ratownikom do zasilania pomp pożarniczych i linii gaśniczych.
Hydranty zewnętrzne stanowią element przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę, czyli systemu, który ma zapewnić odpowiednią ilość wody do gaszenia pożarów w danym rejonie. Ich rozmieszczenie, wydajność i utrzymanie regulują przepisy – przede wszystkim Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych.
Dla właściwej pracy hydrantu kluczowe są nie tylko sam korpus i zawór, ale też armatura współpracująca – nasady, klucze, stojaki. Elementy armatury i urządzenia do serwisu hydrantów znajdziesz w kategorii hydrantów i akcesoriów hydrantowych sklepu Hydronetka.pl.
Hydrant nadziemny a podziemny – różnice
Hydranty zewnętrzne występują w dwóch podstawowych odmianach – nadziemnej i podziemnej – różniących się widocznością, dostępnością i normą wyrobu. Wybór między nimi zależy od warunków lokalnych, ruchu drogowego i estetyki otoczenia.
- Hydrant nadziemny – wystaje ponad poziom terenu w formie widocznego słupka; szybki w obsłudze, łatwy do odnalezienia zimą; norma wyrobu PN-EN 14384
- Hydrant podziemny – ukryty w studzience pod pokrywą na poziomie gruntu; nie koliduje z ruchem i nie szpeci otoczenia, ale wymaga stojaka hydrantowego i bywa trudniejszy do odnalezienia pod śniegiem; norma wyrobu PN-EN 14339
Do poboru wody hydranty zewnętrzne wyposaża się w nasady pożarnicze typu Storz – najczęściej Storz A (110 mm) i Storz B (75 mm) – zgodne ze sprzętem straży pożarnej. Hydrant nadziemny obsługuje się bezpośrednio, natomiast na hydrant podziemny trzeba najpierw nasadzić stojak hydrantowy, który wyprowadza nasady ponad grunt. W praktyce jednostki straży cenią hydranty nadziemne za szybkość zadziałania, dlatego przy nowych inwestycjach często wybiera się właśnie ten typ.
Wymagania: rozmieszczenie i wydajność
Rozmieszczenie i wydajność hydrantów zewnętrznych określa Rozporządzenie MSWiA z 24 lipca 2009 r., wiążąc je z rodzajem i wielkością chronionej zabudowy. Przepis podaje zarówno maksymalne odległości, jak i minimalne parametry wodne.
- Odległość między hydrantami – do 150 m
- Odległość najbliższego hydrantu od chronionego obiektu – do 75 m
- Odległość od krawędzi jezdni – do 15 m
- Odległość od ściany chronionego budynku – co najmniej 5 m
- Wydajność nominalna – hydrant DN80 co najmniej 10 dm³/s, hydrant DN100 co najmniej 15 dm³/s przy ciśnieniu 0,2 MPa
Parametry te nie są dowolne – to od nich zależy, czy straż pożarna uzyska strumień wody wystarczający do obrony konkretnego obiektu. Zbyt mała wydajność sieci albo zbyt duża odległość hydrantu od budynku realnie ogranicza możliwości akcji gaśniczej, dlatego są one przedmiotem uzgodnień już na etapie projektu zaopatrzenia w wodę.
Kto odpowiada za hydranty zewnętrzne?
Za stan techniczny, przeglądy i konserwację hydrantów zewnętrznych odpowiada właściciel sieci wodociągowej, do której hydranty są podłączone. W praktyce jest to najczęściej gminne przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne lub inny podmiot zarządzający siecią – to on, a nie właściciel sąsiedniej nieruchomości, dba o gotowość hydrantu do użycia.
Zasada ta obejmuje zarówno hydranty na terenach publicznych, jak i te zlokalizowane w obrębie prywatnych posesji, o ile stanowią część ogólnodostępnej sieci przeciwpożarowej. Rozporządzenie MSWiA z 24 lipca 2009 r. nakłada na właścicieli i zarządców sieci obowiązek utrzymywania hydrantów w stałej sprawności.
Warto rozróżnić dwie sytuacje. Hydrant będący częścią publicznej sieci wodociągowej pozostaje w gestii przedsiębiorstwa wodociągowego. Jeśli natomiast obiekt ma własną, wewnętrzną sieć przeciwpożarową z hydrantami – na przykład na terenie zakładu przemysłowego – odpowiedzialność za jej utrzymanie spoczywa na właścicielu lub zarządcy tego obiektu. To rozróżnienie bywa źródłem nieporozumień przy kontrolach i odbiorach.
Przeglądy i badanie wydajności hydrantów
Hydranty zewnętrzne podlegają obowiązkowym, cyklicznym kontrolom potwierdzającym ich sprawność i wydajność. Dwa terminy mają tu znaczenie podstawowe i wynikają z przepisów o przeciwpożarowym zaopatrzeniu w wodę.
- Przegląd i konserwacja co najmniej raz w roku – kontrola stanu technicznego, drożności, szczelności zaworu, odwodnienia oraz stanu nasad i pokrywy
- Badanie wydajności co 5 lat – pomiar rzeczywistej wydajności i ciśnienia, potwierdzający, że hydrant spełnia wymagane parametry (np. 10 dm³/s dla DN80)
Wynik każdej kontroli dokumentuje się protokołem, który bywa sprawdzany przez Państwową Straż Pożarną. Sam przegląd obejmuje między innymi sprawdzenie, czy hydrant się odwadnia po zamknięciu – zaleganie wody grozi rozsadzeniem korpusu przez mróz – oraz czy nasady i klucze pasują do sprzętu straży. Zaniedbanie tych czynności ujawnia się zwykle w najgorszym momencie: podczas realnej akcji gaśniczej.
Najczęstsze usterki i problemy eksploatacyjne
W praktyce eksploatacyjnej hydranty zewnętrzne dotyka kilka powtarzalnych usterek, które obniżają ich gotowość, mimo że hydrant z zewnątrz wygląda na sprawny.
- Niesprawne odwodnienie – woda zalegająca w korpusie po zamknięciu zamarza zimą i rozsadza hydrant
- Zbyt niska wydajność sieci – hydrant otwiera się, ale nie osiąga wymaganego strumienia z powodu zaniżonego ciśnienia lub zarośniętych przewodów
- Uszkodzone lub niepasujące nasady – skorodowane nasady Storz uniemożliwiają szybkie podłączenie sprzętu straży
- Utrudniony dostęp – zastawiony samochodem hydrant nadziemny lub zasypana śniegiem i błotem studzienka hydrantu podziemnego
- Nieszczelny zawór – przeciekający zawór główny obniża ciśnienie i utrudnia obsługę
Większości tych problemów zapobiega rzetelny przegląd roczny połączony z bieżącą dbałością o dostępność hydrantu. Warto pamiętać, że utrzymanie drożnego dojazdu i widocznego oznakowania hydrantu jest równie istotne jak sprawność samego urządzenia.
Utrzymanie hydrantów w sprawności
Utrzymanie hydrantów zewnętrznych w sprawności to połączenie regularnych przeglądów, badań wydajności i właściwej armatury serwisowej. Nawet najlepszy hydrant wymaga okresowej obsługi, a do niej – odpowiednich narzędzi i części.
- Armatura pożarnicza – nasady, stojaki hydrantowe, klucze do hydrantów i pokryw, prądownice i łączniki zgodne z systemem Storz
- Urządzenia do badania wydajności – przepływomierze i zestawy pomiarowe do cyklicznych badań co 5 lat
- Części eksploatacyjne – uszczelnienia, elementy zaworu i odwodnienia do bieżących napraw
Zarządcy sieci i służby techniczne kompletują ten sprzęt, aby móc samodzielnie przeprowadzać przeglądy i drobne naprawy. Armaturę hydrantową, urządzenia do serwisu hydrantów oraz akcesoria pożarnicze znajdziesz w ofercie hydrantów i akcesoriów hydrantowych Hydronetka.pl, gdzie doradcy pomogą dobrać wyposażenie zgodne z typem hydrantu i wymaganiami przeglądów.
Najczęściej zadawane pytania
Kto odpowiada za hydranty zewnętrzne?
Za przeglądy, konserwację i utrzymanie hydrantów zewnętrznych odpowiada właściciel sieci wodociągowej, do której są podłączone – najczęściej gminne przedsiębiorstwo wodociągowe. Jeśli hydrant jest częścią wewnętrznej sieci przeciwpożarowej obiektu, np. zakładu, odpowiedzialność spoczywa na właścicielu lub zarządcy tego obiektu.
Jak często wykonuje się przegląd hydrantu zewnętrznego?
Przegląd i konserwację hydrantów zewnętrznych wykonuje się co najmniej raz w roku, a badanie wydajności – co 5 lat. Roczny przegląd obejmuje m.in. sprawdzenie drożności, szczelności zaworu, odwodnienia oraz stanu nasad. Wynik dokumentuje się protokołem, który może być sprawdzany przez straż pożarną.
Czym różni się hydrant nadziemny od podziemnego?
Hydrant nadziemny wystaje ponad teren jako widoczny słupek i jest szybki w obsłudze (norma PN-EN 14384). Hydrant podziemny ukryty jest w studzience pod pokrywą, nie koliduje z ruchem, ale wymaga stojaka hydrantowego i bywa trudniejszy do odnalezienia zimą (norma PN-EN 14339).
Jaką wydajność musi mieć hydrant zewnętrzny?
Zgodnie z rozporządzeniem MSWiA z 24 lipca 2009 r. hydrant zewnętrzny DN80 powinien zapewnić wydajność co najmniej 10 dm³/s, a hydrant DN100 – co najmniej 15 dm³/s, przy ciśnieniu 0,2 MPa. Rzeczywistą wydajność potwierdza się badaniem wykonywanym co 5 lat.
W jakiej odległości od budynku powinien znajdować się hydrant?
Najbliższy hydrant zewnętrzny powinien znajdować się w odległości do 75 m od chronionego obiektu i co najmniej 5 m od ściany budynku. Odległość między hydrantami nie powinna przekraczać 150 m, a od krawędzi jezdni – 15 m. Parametry te określa rozporządzenie MSWiA z 24 lipca 2009 r.
